San Francisco

The Golden Gate Bridge

Beelden spreken meer dan duizend woorden, en een blik op de meest beroemde brug ter wereld is dan ook genoeg om haar gevleugelde naam op te roepen: de Golden Gate Bridge. De oranje hangbrug verbindt de kuststad San Francisco al sinds 1937 met Marin County, en zal dat nog tot in lengte van dagen doen.  

De ‘keizer’ van Amerika, Norton I, was de eerste met het idee om de Golden Gate Strait te overbruggen. Deze gewezen goudzoeker en –vinder kwam in 1869 met een plan om San Francisco aan te sluiten op het achterland waar hij grote mogelijkheden zag. Maar omdat Norton na een slechte rijstdeal berooid en volslagen gek was achtergebleven, werd zijn initiatief lacherig weggewuifd. De ferrydienst, die beide oevers eind negentiende eeuw met elkaar verbond, voldeed immers prima en gaf de inwoners de kans om een kwartier per ritje te relaxen en met elkaar te kletsen. Tot rond 1910 bij de bevolking van San Francisco de behoefte om van en naar Marin County te reizen, de pan uitrees. De roep om een brug werd sterker en sterker en toen ook de pers Norton’s oude plan weer nieuw leven inblies, kon de stad niet meer terug. De Golden Gate Bridge moest er komen. Maar hoe?

Fondsen

Joseph Baermann Strauss had wel een idee. De in Ohio geboren ontwerper had inmiddels meer dan vierhonderd hangbruggen op zijn naam staan en dacht het megaproject voor zo’n dertig miljoen dollar te kunnen realiseren. Om een dergelijke onderneming te financieren, bracht hij in 1921 het idee naar voren dat tolheffing de brug niet alleen kon bekostigen, maar ook in de loop der jaren echte winst zou opleveren. Het enige probleem waarop Strauss stuitte, was dat alle beschikbare gemeentelijke fondsen net daarvoor naar de Bay Bridge waren gegaan, die San Francisco op Oakland zou aansluiten. Slechte timing. Maar Strauss ging niet bij de pakken neerzitten. Hij begon een lobby om een zelfstandig brugdistrict op te richten, dat niet alleen San Francisco, maar ook Marin, Sonoma, Del Norte en delen van Mendocino en Napa een stem en – belangrijker – nieuwe fondstoewijzingen kon opleveren. Toen ook het voor baaiconstructies nationaal eindverantwoordelijke Ministerie van Oorlog zijn fiat gaf, kon de bouw in 1929 beginnen. Tenminste...  Eerst diende er een goed ontwerp te komen.

Overspannen

Uiteraard werd Strauss als hoofdingenieur aangesteld, met onder hem drie consultants. Strauss’ originele ontwerp uit 1921 werd al snel als onuitvoerbaar bestempeld en verscheidene ingenieurs snelden te hulp om een bruikbare manier te vinden om de 1.280 meter over de baai te overspannen. Een team van erkende en amateurontwerpers kwamen met vereende krachten tot het concept van de hangbrug. Deze had vooral zwaartekracht nodig om te kunnen blijven staan, aangezien de grootste krachten verticaal op de pijlers komen te staan. Voor de fundering, waarin de kabels horizontaal liggen verankerd, was de harde rotskust van Californië ook uitstekend geschikt. Daarnaast was dit model betaalbaar, doordat het wegdek veel minder materiaal vereiste. Binnen het team kregen consultants Irving F. Morrow en zijn vrouw Gertrude de kans om de brug haar huidige uiterlijk te geven; zij introduceerden het definitieve ontwerp van de torens, de Art-Déco-elementen en de karakteristieke kleur van de Golden Gate Bridge: International Orange. Hoewel het leger liever had gezien dat de brug zwart-wit – lekker zichtbaar – werd geschilderd, kozen Morrow en zijn vrouw voor een kleur die beter in de zonnige omgeving paste.

Bridge bonds

Een ander bijzonder aspect van de Golden Gate is de uiteindelijke financiering. Door middel van bridge bonds investeerden duizenden burgers hun spaarcenten in het project, dat hen als tegenprestatie volledige restitutie en 4,75 procent rente in het vooruitzicht stelde. De populariteit waarmee het publiek hierop insprong, was vooral verbazingwekkend vanwege de tijd waarin dit alles speelde: het was nog maar twee jaar nadat de grote beurscrash op Wall Street het land in de Grote Depressie hulde. Het uitzicht op werkgelegenheid en betere economische tijden dat de brug bood, overtuigde veel mensen om toch te investeren. Toen de 35 miljoen dollar – dat vertaald naar 2008 ongeveer het tienvoudige betekende – bij elkaar was gesprokkeld werd de eerste paal op 5 januari 1933 geslagen. Uiteindelijk zou elke cent van de bridge bonds worden terugbetaald, mét rente. De tolheffing deed zijn werk prima.

Halfway to Hell

Tijdens de bouw stond veiligheid voorop. Zo ontstond hier het eerste prototype van de veiligheidshelm, die naast speciale brillen, zonne- en windcrème en zelfs speciale diëten absoluut voorschrift waren. Ook een veiligheidsnet zorgde voor extra opvang van vallende medewerkers, de zogenaamde ‘Halfway-to-Hell Club’, in totaal negentien man sterk. Tijdens de vier jaar durende bouw van de Golden Gate Bridge kon Strauss trots zijn op ‘slechts’ elf doden die tijdens de constructie waren gevallen; tien daarvan in een keer toen een steiger dwars door het net naar de harde waterspiegel tuimelde. Niet slecht in de dagen waarin het gebruikelijk was dat er een man voor elke uitgegeven miljoen dollar overleed.

Op 27 mei 1937 zetten de eerste burgers voet op de voltooide Golden Gate Bridge, die eerder dan gepland en onder het aanvankelijk gestelde budget werd opgeleverd. Een sterk staaltje mensenwerk, dat zich niet beperkte tot baanbrekende ingenieursarbeid maar ook innovatief was wat financiering en veiligheidsvoorschriften betreft. Bovendien was de brug met zijn 1.280 meter tot 1964 de langste hangbrug ter wereld, daarna alleen nog ingehaald door de Verrazano-Narrowsbrug in de New York Harbor en zeven andere wereldbruggen. Het record is nu in handen van Japan, met de 1.991 meter lange Akashi-Kaikyo Bridge. En al is de Golden Gate niet meer de langste, ze is toch zeker de mooiste. In al haar rankheid en tijdloze schoonheid is ze toch zichtbaar in staat om dwingende natuurkrachten als wind, water en aardbevingen te weerstaan; een wonderschoon visioen tussen de twee werelden aan de San Francisco Bay. En je kunt zeggen wat je wilt, maar die ‘keizer’ van Amerika was zo gek nog niet.